Nứt tường nhà mới xây: nguyên nhân, có nguy hiểm không và cách xử lý từng loại vết nứt

Dọn vào nhà mới được vài tháng, anh chị thấy một đường mảnh chạy dọc mép cột, hay vài vết chân chim trên mảng tường vừa sơn. Câu hỏi đầu tiên ai cũng nghĩ tới: nứt tường nhà mới xây như thế có nguy hiểm không, nhà có bị lún không? Kinh nghiệm thực tế cho thấy phần lớn vết nứt ở nhà mới chỉ nằm ở lớp trát; số ít mới là dấu hiệu móng lún lệch hay kết cấu có vấn đề – và đó là những vết cần nhận ra sớm. Bài này giúp anh chị phân biệt từng kiểu, biết lúc nào tự xử lý được, lúc nào phải mời kỹ sư, và làm gì từ khi xây để hạn chế nứt tường.

1. Nguyên nhân và 7 kiểu nứt tường nhà mới xây

Gạch, vữa, bê tông, lớp bả sơn co giãn mỗi thứ một kiểu; năm đầu vữa vẫn co ngót, móng vẫn lún dần. Nắng nóng có gió Lào làm vữa mất nước rất nhanh, mùa nồm lại làm tường lâu khô. Nhìn vị trí và hướng vết nứt là đoán được khá nhiều về nguyên nhân:

2. Từng kiểu vết nứt: vì sao, có sao không, xử lý thế nào

Kiểu 1: Nứt chân chim trên lớp trát

Hay gặp ở mảng tường rộng, tường hướng Tây. Vì sao: vữa mất nước quá nhanh, nhiều xi măng, cát lẫn bùn, trát quá dày, không giữ ẩm. Có sao không: không ảnh hưởng kết cấu; ở tường ngoài có thể cho nước mưa ngấm vào. Xử lý: xả nhám, bả lại, sơn; tường ngoài thêm lớp chống thấm hoặc sơn phủ đàn hồi.

Kiểu 2: Tường nhà mới xây bị nứt dọc chỗ tiếp giáp cột – tường

Kiểu nứt tường dọc hay gặp nhất ở nhà khung. Vì sao: bê tông và gạch co giãn khác nhau; thiếu thép râu (thanh thép nhỏ nối tường với cột) hoặc thiếu lưới ở đường tiếp giáp. Có sao không: hầu hết chỉ là nứt lớp trát; đáng kiểm tra khi khe to dần, gõ thấy rỗng. Xử lý: đục lớp trát mỗi bên khoảng 10–15 cm, gắn lưới, tưới ẩm, trát lại.

Kiểu 3: Tường nhà bị nứt ngang dưới dầm

Vì sao: đoạn xây chèn sát đáy dầm chưa kín, vữa chèn co lại, hoặc dầm, sàn võng. Có sao không: thường chỉ là nứt lớp trát; đáng lo khi dầm, sàn võng thấy bằng mắt, có vết nứt trên dầm, hoặc vết nứt to dần. Xử lý: đục, chèn lại khe bằng vữa (tốt nhất là loại không co ngót), gắn lưới rồi trát.

Kiểu 4: Nứt xiên khoảng 45° – dấu hiệu lún lệch

Đường chéo, hay đi bậc thang theo mạch vữa, một đầu rộng hơn đầu kia. Vì sao: nền ruộng cũ, ao lấp, đất đắp không đều, móng mới sát móng nhà cũ, nhà bên cạnh đào móng. Có sao không: kiểu cần xem nghiêm túc nhất, nhất là khi xuyên qua tường, rộng vài milimet, to dần, kèm cửa kẹt. Xử lý: không trám che ngay; đo, theo dõi (mục 4), mời kỹ sư kết cấu – xử lý móng trước, sửa tường sau.

Kiểu 5: Nứt ở góc ô cửa

Vì sao: góc ô cửa là chỗ lực dồn lại; lanh tô (dầm nhỏ trên ô cửa) ngắn hoặc gác lên tường quá ít; cửa bị đóng sập hằng ngày. Có sao không: vết nhỏ, không to thêm thì không đáng lo; cửa bắt đầu kẹt thì nên kiểm tra lanh tô và lún. Xử lý: mở rãnh, trám, dán lưới phủ góc rồi trát.

Kiểu 6: Nứt dọc rãnh đi ống nước, dây điện

Liên quan trực tiếp đến phần điện nước, xem riêng ở mục 6.

Kiểu 7: Nứt chân tường

Thường kèm vệt ẩm, ố, mốc. Vì sao: ẩm từ nền ngấm lên khi chân tường không được chống thấm, nước mưa đọng ở chân tường ngoài, nền đắp lún. Xử lý: tìm nguồn ẩm trước (thoát nước sân, chống thấm, rò ống) – xem kinh nghiệm chống thấm nhà ở; sau đó trát lại bằng vữa có phụ gia chống thấm.

3. Nứt tường có nguy hiểm không? Bảng mức độ theo bề rộng vết nứt

Không có một con số "vết nứt tường cho phép" cho mọi bức tường: kỹ sư xem bề rộng, chiều dài, hướng, vị trí và nhất là vết nứt có đang phát triển không. Bảng dưới đây theo cách phân loại hư hỏng tường dùng phổ biến trong ngành, chỉ để tự sàng lọc ban đầu:

Quan trọng hơn cả con số:

• Đang to ra hay đứng yên: vết 0,5 mm cứ rộng dần đáng lo hơn vết 2 mm đã đứng yên nhiều tháng.
• Dầm, cột, sàn bê tông có ngưỡng nhỏ hơn nhiều: theo quy trình đánh giá an toàn kết cấu nhà ở do Bộ Xây dựng công bố năm 2016, vết nứt bê tông đến khoảng 0,1 mm là nhỏ, còn vết nứt vùng chịu kéo của dầm rộng hơn 0,3 mm đã bị xếp vào các mức hư hỏng cao hơn.
• Tường chịu lực (nhà cấp 4 tường gánh mái): cũng theo quy trình này, vết nứt đứng hoặc xiên dài quá 4 hàng gạch (khoảng 30 cm) đã là hư hỏng đáng kể; nứt suốt chiều cao tường là mức nặng.

Khi nào phải mời kỹ sư kết cấu?

• Nứt xiên, đi bậc thang hoặc xuyên qua cả hai mặt tường; vết nứt to dần hoặc liên tục có vết mới.
• Kèm cửa kẹt, nền lún, gạch lát vỡ, tường phình, nghiêng.
• Có vết nứt trên dầm, cột, sàn; hoặc vết nứt mới sau khi nhà bên cạnh đào móng, ép cọc, sau mưa lớn, ngập nước.

Khi mời kỹ sư, chuẩn bị bản vẽ kết cấu, ảnh vết nứt có thước và ngày chụp.

4. Cách tự theo dõi vết nứt tường tại nhà

Câu hỏi "có đang to ra không" anh chị tự trả lời được:

1. Đánh số từng vết nứt bằng bút chì, chụp ảnh có thước đặt sát, ghi ngày.
2. Đo chỗ rộng nhất bằng thước đo vết nứt (tấm nhựa in sẵn vạch từ 0,1 mm, giá rẻ) hoặc so tạm với tờ giấy, thẻ nhựa.
3. Kẻ vạch ở mỗi đầu vết nứt, ghi ngày – lần sau vết nứt vượt qua vạch là đang dài ra.
4. Gắn mốc thạch cao: trét một miếng thạch cao mỏng cỡ bao diêm ngang qua vết nứt, ghi ngày; vết nứt mở thêm chút ít là miếng mốc giòn này nứt theo.
5. Kiểm tra, ghi sổ 1–2 tuần một lần trong tháng đầu, sau đó mỗi tháng, ít nhất qua một mùa: ngày, vị trí, bề rộng, ghi chú (mưa lớn, nhà bên cạnh thi công…).

5. Cách xử lý nứt tường theo từng mức độ

Nguyên tắc: xử lý nguyên nhân trước, vết nứt sau, và chỉ sửa khi vết nứt đã đứng yên.

Các bước mở rãnh chữ V và trám vết nứt

1. Mở vết nứt thành rãnh chữ V rộng và sâu khoảng 0,5–1 cm, cạo bỏ phần vữa bở.
2. Làm sạch bụi; vật liệu gốc xi măng thì làm ẩm nhẹ lòng rãnh, keo gốc polyme thì theo hướng dẫn trên bao bì.
3. Trám đầy bằng keo trám đàn hồi hoặc vữa sửa chữa, miết phẳng.
4. Dán băng lưới sợi thủy tinh qua vết nứt, bả hai lớp, xả nhám, sơn lót kháng kiềm, sơn phủ.

Đừng trét xi măng nguyên chất vào khe nứt cho nhanh: co ngót mạnh, bám kém, dễ nứt lại ngay chỗ cũ.

6. Nứt tường dọc rãnh đi ống nước, dây điện

Ống cấp, ống thoát, ống luồn dây thường được đi âm tường sau khi xây, trước khi trát. Nứt tường dọc tuyến ống hay do rãnh đục bằng búa làm vỡ gạch hai bên, vữa chèn không chặt; rãnh quá sâu, đi ngang dài trên tường mỏng 10 cm; không có lưới phủ qua rãnh; ống không được cố định nên rung khi máy bơm chạy.

Nên dặn thợ từ đầu:

• Cắt rãnh bằng máy cắt hai đường song song rồi mới đục phần giữa; ưu tiên đi ống thẳng đứng, hạn chế đi ngang dài.
• Chốt tuyến ống, điểm chờ trên bản vẽ trước khi xây; ống thoát cỡ lớn nên đi trong hộp kỹ thuật hoặc góc tường, không đục sâu vào tường mỏng.
• Cố định ống chắc, chèn vữa đầy rãnh, chờ se rồi dán lưới phủ rộng hơn rãnh mỗi bên khoảng 10 cm mới trát.
• Thử áp ống cấp nước trước khi trát. Đường nước nóng lạnh âm tường thường dùng ống PP-R hàn nhiệt; ống luồn dây, hộp nối nên chuẩn bị đủ cùng các vật tư điện nước khác để khỏi đục thêm.

Vết nứt kèm ẩm, ố, bong sơn dọc tuyến ống thì nghĩ ngay tới rò nước: khóa hết vòi, rồi xem đồng hồ nước trong 15–30 phút – số vẫn chạy là có rò; sửa chỗ rò trước, trát lại sau. Thứ tự đi ống, đi dây, thử áp có trong bài kinh nghiệm làm điện nước nhà mới.

7. Cách phòng nứt tường ngay từ khi xây nhà

Phần lớn biện pháp dưới đây gần như không tốn thêm tiền, chỉ cần làm đúng và đủ thời gian.

Khi xây tường

• Tưới ẩm gạch đất nung trước khi xây, nhưng không xây khi gạch còn sũng nước; gạch không nung làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Vữa đúng tỷ lệ, cát sạch, trộn vừa đủ dùng, không đổ thêm nước trộn lại vữa đã khô (định mức xem bài kinh nghiệm chọn xi măng xây nhà).
• Mạch vữa đầy: mạch ngang dày khoảng 1–1,5 cm, mạch đứng so le nhau ít nhất khoảng 5 cm.
• Không xây một mạch quá cao trong ngày – thợ lâu năm thường dừng ở khoảng 1,2–1,5 m.
• Thép râu nối tường với cột theo bản vẽ, thường khoảng 50 cm một lớp theo chiều cao.
• Xây chèn đỉnh tường sau cùng: để khe nhỏ dưới đáy dầm, chờ vài ngày rồi chèn bằng gạch đặt nghiêng, miết vữa thật kín.
• Lanh tô gác lên tường mỗi bên thường từ khoảng 20 cm trở lên; ô cửa rộng theo bản vẽ kết cấu.

Khi trát, bả và sơn

• Gắn lưới (lưới thép mắt cáo hoặc lưới sợi thủy tinh) tại tiếp giáp cột – tường, dầm – tường, rãnh đi ống, góc ô cửa, phủ mỗi bên khoảng 10–15 cm.
• Tưới ẩm tường trước khi trát; lớp trát trong nhà thường dày khoảng 1,5 cm, tường ngoài khoảng 2 cm chia hai lớp.
• Giữ ẩm lớp trát ít nhất 3 ngày bằng phun sương nhẹ.
• Chờ tường khô mới bả: thường ít nhất 2–4 tuần nếu trời khô ráo, mùa nồm lâu hơn. Chắc nhất là đo độ ẩm – nhiều hệ sơn yêu cầu dưới khoảng 16% – và dùng sơn lót kháng kiềm (xem kinh nghiệm chọn màu sơn nhà).

Kiểm tra nứt tường theo tiến độ làm nhà

1. Trước khi trát: mạch vữa, thép râu, lanh tô, đoạn xây chèn đỉnh tường; rãnh điện nước đã chèn chặt, có lưới, ống đã thử áp.
2. Trước khi bả: soi đèn pin chiếu xiên dọc tường để thấy hết vết chân chim.
3. Khi nhận nhà và sau mùa nồm đầu tiên: chụp ảnh từng bức tường, ghi vết nứt mới để xử lý trong thời gian bảo hành.

8. Sáu lỗi hay mắc khi gặp nứt tường nhà mới xây

Lỗi 1: Trám ngay khi vết nứt còn đang to ra

Trám kiểu gì cũng nứt lại, còn mất dấu để theo dõi. Đo, gắn mốc, chờ ít nhất vài tuần.

Lỗi 2: Chỉ sơn đè lên cho "mất dấu"

Qua một mùa nắng hoặc mùa nồm là vết cũ lộ lại. Phải mở rãnh, trám, dán lưới rồi mới bả sơn.

Lỗi 3: Sửa tường mà bỏ qua nguyên nhân

Vết nứt do lún, ống rò, thấm chân tường sẽ quay lại nếu chỉ xử lý mặt tường.

Lỗi 4: Bả sơn khi tường còn ướt

Nguyên nhân hay gặp của sơn phồng rộp, bong tróc khi hoàn thiện vào mùa nồm. Đo độ ẩm, đừng chỉ đếm ngày.

Lỗi 5: Không có ảnh, không có sổ theo dõi

Câu "hình như nó to hơn" không giúp được gì; ảnh có thước, có ngày mới là căn cứ.

Lỗi 6: Nghĩ một chiều

Coi mọi vết nứt là "lỗi của thợ" hay coi mọi vết nứt là "nhà nào cũng thế" đều dễ dẫn đến xử lý sai. Nhìn kiểu nứt, theo dõi rồi mới kết luận.

9. Những trường hợp cần để ý hơn

• Nhà xây sát nhà cũ: nhà mới còn lún thêm khi nhà cũ đã ổn định, chỗ tiếp giáp dễ nứt. Trước khi làm, chụp ảnh hiện trạng nhà bên cạnh có xác nhận hai bên; móng sát ranh giới làm đúng thiết kế (xem bài móng băng là gì về móng lệch tâm).
• Nền ruộng cũ, ao lấp, đất đắp: nguy cơ lún lệch cao hơn hẳn; xử lý nền theo thiết kế, năm đầu theo dõi kỹ các vết nứt xiên.
• Nhà cấp 4 tường chịu lực: tường gánh mái, vết nứt xiên, nứt dài cần được xem sớm hơn.
• Nhà ven biển (Sầm Sơn, Hoằng Hóa, Quảng Xương…): hơi muối làm cốt thép gỉ nhanh, thép gỉ nở ra làm bê tông nứt dọc theo thanh thép, kèm vệt gỉ nâu – cần xử lý sớm. Khi xây dùng cát sạch không nhiễm mặn, đủ lớp bê tông bảo vệ.

10. Nứt tường trong thời gian bảo hành: làm sao cho êm

• Khi ký hợp đồng: ghi rõ thời hạn bảo hành phần xây trát, kết cấu, chống thấm; kiểu vết nứt nào được sửa, sửa thế nào. Thời hạn do hai bên thỏa thuận nhưng không thấp hơn mức tối thiểu pháp luật quy định.
• Khi phát hiện: chụp ảnh có thước, ghi ngày, báo bằng tin nhắn hoặc văn bản, hẹn cùng xem tại chỗ; vết nứt lớp trát nên sửa gom một lần sau khi đã ổn định.
• Nghi là kết cấu: cùng mời kỹ sư đánh giá, thỏa thuận trước ai chịu chi phí.
• Nứt do nhà bên cạnh thi công: ảnh hiện trạng chụp trước khi họ làm là căn cứ tốt nhất; ưu tiên trao đổi, cần thì nhờ thôn, tổ dân phố hoặc UBND xã, phường hòa giải.

Khách quan mà nói, vết nứt thường có nhiều nguyên nhân cộng lại – có căn cứ rõ ràng thì việc sửa chữa nhẹ nhàng hơn cho cả hai bên.

11. Danh sách kiểm tra chống nứt tường khi làm nhà

• Bản vẽ kết cấu có thép râu, lanh tô, giằng tường; móng phù hợp nền đất.
• Gạch được tưới ẩm, vữa đúng tỷ lệ, mạch đầy, không xây quá cao trong ngày.
• Đỉnh tường được xây chèn kín sau cùng.
• Rãnh điện nước cắt bằng máy, ống cố định, đã thử áp; lưới đã gắn ở tiếp giáp cột – tường, dầm – tường, rãnh ống, góc ô cửa.
• Lớp trát đúng chiều dày, giữ ẩm ít nhất 3 ngày.
• Tường đủ khô (đo độ ẩm) trước khi bả; có sơn lót kháng kiềm.
• Có sổ theo dõi và ảnh chụp các vết nứt tường kèm ngày.
• Thời hạn bảo hành và cách xử lý vết nứt đã ghi trong hợp đồng.

Về chúng tôi

Điện Nước Hiền Hương (552–554 Quang Trung, P. Hạc Thành, TP Thanh Hóa) chỉ cung cấp vật tư điện nước và thiết bị vệ sinh: ống nhựa Tiền Phong, dây điện Trần Phú, thiết bị điện, thiết bị vệ sinh, bình nóng lạnh, máy bơm, bồn nước… Chúng tôi không nhận thi công, sửa chữa xây dựng – bài viết này là chia sẻ kinh nghiệm cho người đang làm nhà.

Nếu anh chị đang ở giai đoạn điện nước hoặc chọn thiết bị nhà tắm, cứ gọi hoặc nhắn Zalo – chúng tôi tư vấn miễn phí cách đi ống, chọn dây, chọn thiết bị cho đúng nhu cầu và túi tiền.

Điện nước · Thiết bị vệ sinh – gọi/Zalo 085.318.1111

12. Câu hỏi thường gặp về nứt tường nhà mới xây

Nứt tường nhà mới xây có nguy hiểm không?

Phần lớn là không: vết nứt chân chim, vết nứt dưới 1 mm ở lớp trát thường do vữa co ngót. Cần mời kỹ sư khi vết nứt xiên, xuyên qua tường, rộng vài milimet, đang to dần hoặc kèm cửa kẹt, nền lún.

Vết nứt tường bao nhiêu mm thì nguy hiểm?

Tham khảo: dưới 0,1 mm là sợi tóc; 0,1–1 mm thường là nứt lớp trát; 1–5 mm cần tìm nguyên nhân; trên 5 mm hoặc đang to ra thì mời kỹ sư. Dầm, cột, sàn bê tông có ngưỡng nhỏ hơn nhiều.

Tường nhà mới xây bị nứt dọc là do đâu?

Thường do bê tông cột và tường gạch co giãn khác nhau, thiếu thép râu hoặc lưới ở chỗ tiếp giáp, hoặc do rãnh điện nước chèn không chặt. Đa số chỉ là nứt lớp trát.

Tường nhà bị nứt ngang có nguy hiểm không?

Nứt ngang sát đáy dầm thường do xây chèn đỉnh tường chưa kín, ít nguy hiểm. Cần kiểm tra khi kèm dầm, sàn võng, vết nứt trên dầm hoặc nứt ngang thân cột.

Tường nhà bị nứt nhỏ, nứt chân chim xử lý thế nào?

Chờ tường khô và vết nứt đứng yên, xả nhám, bả lại, sơn lót kháng kiềm và sơn phủ đàn hồi. Vết rộng hơn thì mở rãnh chữ V, trám keo, dán lưới rồi bả sơn.

Nứt tường dọc rãnh điện nước xử lý sao?

Đục lớp trát dọc rãnh, chèn chặt, dán lưới phủ rộng hơn rãnh mỗi bên khoảng 10 cm rồi trát. Kèm ẩm, ố vàng thì khóa hết vòi, xem đồng hồ nước có chạy không để kiểm tra rò.

Ai chịu trách nhiệm sửa vết nứt trong thời gian bảo hành?

Theo thỏa thuận trong hợp đồng – nên ghi rõ thời hạn và loại vết nứt được sửa ngay khi ký. Khi phát hiện, chụp ảnh có thước, ghi ngày và báo bằng văn bản hoặc tin nhắn.

Đọc thêm khi làm nhà

• Móng băng là gì? Cấu tạo, khi nào dùng, kinh nghiệm làm móng
• Kinh nghiệm chống thấm nhà ở
• Kinh nghiệm chọn xi măng xây nhà
• Kinh nghiệm làm điện nước nhà mới
• Kinh nghiệm chọn màu sơn nhà